Mekke Anlaşması Bölgesel Güvenliği Yeniden Şekillendiriyor

Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Fehmi Ağca, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Savunma Anlaşması'nın bölgesel güvenlik mimarisi, Türkiye'nin NATO içindeki pozisyonu, İran-İsrail-Suudi Arabistan güç dengesi ve Türk savunma sanayii üzerindeki olası yansımalarını değerlendirdi. Ağca, bu anlaşmayı “bölge için olması gereken, gecikmiş bir girişim” olarak tanımladı ve ABD’nin bölgedeki baskın etkisinin ve İsrail’in Ortadoğu politikalarındaki belirleyiciliğinin anlaşmanın daha erken bir tarihte yapılmasını engellediğini vurguladı.

Yeni Bir Bölgesel Güvenlik Mimarisi

Anlaşmanın yeni bir bölgesel güvenlik mimarisi oluşturma potansiyelinin yüksek olduğunu belirten Dr. Ağca, önümüzdeki birkaç yıl içinde ortak hava savunması, istihbarat paylaşımı, savunma sanayii projeleri ve düzenli tatbikatlar gibi adımların atılması, Mısır gibi yeni üyelerin katılımıyla gerçek bir kolektif savunma mekanizmasına dönüşebileceğini ifade etti. Ağca, anlaşmanın en kritik sonuçlarından birinin Basra Körfezi ve bölge güvenliğinin artık sadece ABD'nin sağladığı garantilere bağımlı olmaktan çıkması olacağını ve bunun taraf ülkelerin güvenliği açısından büyük önem taşıdığını kaydetti.

Mekke Anlaşması’nın Türkiye için stratejik önemine değinen Dr. Ağca, bu girişimin Türkiye'nin Batı ittifakı içindeki konumunu muhafaza ederken, bölgeden kaynaklanan güvenlik risklerine karşı ek bir savunma sistemi kurmayı hedeflediğini dile getirdi. Türkiye'nin sadece kendi güvenliğini sağlamaya çalışan bir güç olmadığını, Pakistan başta olmak üzere bölge ülkeleriyle birlikte Doğu Akdeniz'den Güney Asya'ya uzanan bir coğrafyada daha etkin ve güvenilir bir savunma mekanizması oluşturmaya çalıştığını belirtti. Pakistan'ın nükleer kapasitesi ve büyük ordusu, bu ittifakın caydırıcılığını ve stratejik değerini artırıyor. Ağca ayrıca, bu anlaşmanın NATO’ya bir alternatif olmadığını, aksine NATO’yu tamamlayan, hatta güçlendirebilecek bölgesel bir güvenlik ittifakı olarak görülmesi gerektiğini vurguladı. Türkiye’nin Nisan 2026’da İngiltere ile imzaladığı Stratejik Ortaklık Çerçevesi ve 08 Temmuz 2026’daki NATO Zirvesi, Ankara'nın NATO içindeki merkezi rolünün devam ettiğini gösteriyor.

İran ve İsrail Dengeleri

Mekke Savunma Anlaşması’nın İran-İsrail-Suudi Arabistan güç dengesi üzerindeki muhtemel etkilerine de değinen Ağca, Türkiye'nin Körfez güvenliğine daha fazla dahil olmasının, İran'ın Irak, Suriye ve Körfez hattındaki stratejik manevra alanını daraltabileceğini söyledi. ABD'nin bölgedeki güvenlik rolünün azalmasıyla oluşacak boşluğun Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan iş birliğiyle doldurulabileceğini ifade etti. Bu durumun İran’ın Körfez ülkelerine yönelik saldırılarına karşı caydırıcılık sağlayabileceğine dikkat çeken Ağca, İsrail'in askeri üstünlüğünün komşu Arap ülkelerinin iş birliği eksikliğinden kaynaklandığını belirtti. Türkiye'nin askeri kapasitesi ve savunma sanayii, Pakistan'ın nükleer caydırıcılığı ve Suudi Arabistan'ın finansal kapasitesi bir araya geldiğinde, İsrail'in güvenlik konseptini ve askeri stratejisini yeniden gözden geçirmesine neden olabileceğini aktardı.

Dr. Ağca, Suudi Arabistan'ın şimdiye kadar ABD'nin güvenlik şemsiyesinde kendini güvende hissettiğini ancak ABD-İran Savaşı'nın, ABD'nin bölge ülkelerinin güvenliğini sağlamada yetersiz kaldığı zafiyet alanlarını ortaya çıkardığını belirtti. Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan iş birliğiyle Doğu Akdeniz'den Hint Okyanusu'na uzanan eksende kolektif caydırıcılık hedeflendiğini ve üç ülkenin farklı alanlardaki kapasitelerinin güvenlik politikalarını birbirine bağlama ve güçlendirme açısından önemli avantajlar sunduğunu ifade etti. Ayrıca, anlaşmanın Türk savunma sanayii için de önemli ekonomik ve teknolojik fırsatlar yaratabileceğini, KAAN, KIZILELMA, AKINCI ve BAYRAKTAR gibi milli projeler ve diğer savunma sistemlerinin sahada kanıtlanmış başarılarının Türkiye'yi güçlü ve güvenilir bir ortak haline getirdiğini, bu kapasitenin Körfez ülkelerini Türkiye ile iş birliğine ve teknoloji transferine yönlendirebileceğini sözlerine ekledi.