İTO ve Denizcilikte Yeni Vizyon Çağrısı

Transboshor Denizcilik Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Can, iş dünyasının geleceğine yön veren önemli konularda dikkat çekici değerlendirmelerde bulundu. İstanbul Ticaret Odası (İTO) seçimlerinden KOBİ’lerin finansmana erişimine, yapay zekâ uygulamalarından küresel deniz taşımacılığındaki değişen risklere kadar geniş bir yelpazede açıklamalarda bulunan Can, İTO için şeffaf, katılımcı ve teknoloji odaklı bir yönetim modeli önerdi. Denizcilik sektöründe geleceğin rekabetinin artık sadece fiyatla değil; güvenilirlik, veri analizi, risk yönetimi ve sürdürülebilirlik ilkeleriyle şekilleneceğini vurguladı.

İTO'da Yönetim Anlayışı Değişmeli

İstanbul Ticaret Odası’nın yaklaşık 850 bin üyesi olmasına rağmen yönetimin sadece 28 bin civarında bir oyla belirlenmesine dikkat çeken Mustafa Can, yaklaşan seçimlerin yalnızca bir başkanlık yarışı olarak görülmemesi gerektiğini belirtti. Can, “Burada mesele sadece başkan değişikliği değil, yönetim anlayışının değişmesidir. Üyelerin yalnızca aidat ödeyen değil; fikri dinlenen, projesi desteklenen ve yönetime her zaman ulaşabilen paydaşlar olduğu bir İTO oluşturulmalıdır” ifadelerini kullandı. İTO’da acilen şeffaflık, liyakat ve iştiraklerin verimliliği konularında dönüşüm gerektiğini vurgulayan Can, bütçelerin, ihalelerin, harcamaların, iştirak performanslarının ve yönetim kararlarının düzenli olarak üyelerle paylaşılmasını talep etti. Atamalarda kişisel yakınlıklar yerine bilgi, tecrübe ve başarı kriterlerinin esas alınması gerektiğini belirten Can, İTO iştiraklerinin üyeye yük olmaktan çıkıp ekonomik değer üreten yapılar haline getirilmesi gerektiğini dile getirdi.

KOBİ'ler İçin Finansman ve Dijital Dönüşüm

İstanbul’daki KOBİ’lerin en büyük sıkıntısının finansmana erişim olduğunu ifade eden Mustafa Can, yüksek faiz ortamında yatırım, üretim ve istihdamın zorlaştığını belirtti. İTO’nun bankalar ve kamu kurumlarıyla ortak finansman modelleri geliştirmesi gerektiğini vurgulayan Can, göreve gelmeleri durumunda ilk 100 günün hazırlık değil, icraat dönemi olacağını söyledi. Can, İTO’nun mali tablosunu ve iştiraklerin durumunu üyelerle paylaşacaklarını, sektör bazında istişare toplantıları düzenleyeceklerini, KOBİ’ler için özel finansman çalışma masaları oluşturacaklarını ve mali disiplini güçlendireceklerini açıkladı. Yapay zekâ, dijital dönüşüm, e-ticaret ve e-ihracat alanlarında yeni bir dönemin başlatılması gerektiğini belirten Can, İTO bünyesinde Ticari İstihbarat ve Yapay Zekâ Merkezi kurulmasını ve “Yapay Zekâ Üniversitesi” vizyonunun hayata geçirilmesini önerdi. “Artık rekabet yalnızca ürünle değil, veriyle ve teknolojiyle yapılıyor” diyen Can, her işletmenin dijital dönüşüm yol haritasına sahip olması gerektiğini ifade etti. Genç ve kadın girişimcilerin sadece eğitim programlarıyla değil; yatırımcı, mentor, finansman ve uluslararası pazarlarla buluşturulması gerektiğini vurguladı.

Denizcilikte Belirsizlik ve Yeşil Dönüşüm

Yaklaşık kırk yıllık denizcilik tecrübesiyle sektördeki küresel dönüşümü değerlendiren Mustafa Can, Kızıldeniz ve Orta Doğu’daki gelişmelerin gemicilikte rekabet anlayışını değiştirdiğini belirtti. Geçmişte en düşük navlunu sunan şirketlerin öne çıktığını belirten Can, bugün müşterilerin öncelikle yüklerinin güvenli ve öngörülebilir şekilde ulaşmasını istediğini ifade etti. Can, “Denizcilikte artık pusulayı sadece kaptan değil, jeopolitik gelişmeler de belirliyor. Pandemi, savaşlar, yaptırımlar, liman kapanmaları, siber saldırılar, sigorta maliyetleri ve enerji fiyatları gösterdi ki artık en büyük maliyet kalemi belirsizliktir” dedi. Süveyş Kanalı yerine Ümit Burnu rotasının kullanılmasının bazı hatlarda seyir sürelerini 10 ila 15 gün uzattığını belirten Can, bu durumun yakıt, personel, sigorta, karbon ve filo maliyetlerini artırdığını söyledi. Şirketlerin artık siparişlerini daha erken verdiğini, stoklarını artırdığını ve alternatif tedarik zincirleri oluşturduğunu ifade eden Can, “Tam zamanında üretim” anlayışının yerini giderek “her ihtimale karşı hazırlıklı olma” modeline bıraktığını belirtti. Türkiye’nin İstanbul ve Çanakkale Boğazları, liman altyapısı ve stratejik konumuyla bölgesel bir lojistik merkez olabileceğini söyleyen Can, doğru yatırımlar ve uzun vadeli bir denizcilik politikasıyla önemli fırsatlar yakalanabileceğini ifade etti. Yeni gemi arzının artmasıyla navlun fiyatlarında baskı oluşabileceğine dikkat çeken Mustafa Can, denizciliğin döngüsel bir sektör olduğunu söyledi. Yüksek navlun dönemlerinde kontrolsüz borçlanmanın ve aşırı filo büyütmenin ciddi risk taşıdığını belirten Can, şirketlerin yakıt tüketimi, bakım, rota optimizasyonu, mürettebat verimliliği ve nakit yönetimine odaklanması gerektiğini vurguladı. Yapay zekâ ve veri analizinin önümüzdeki beş yılda şirketler arasındaki farkı belirleyeceğini söyleyen Can, dijital sistemlerin hava koşullarından liman yoğunluğuna, yakıt tüketiminden makine arızalarına kadar birçok unsuru önceden analiz edebildiğini belirtti. “Yakıtı en ucuza alan değil, veriyi en doğru kullanan kazanacak. Çünkü veri, denizciliğin yeni yakıtıdır” diyen Can, gelecekte büyük armatörlerin 24 saat çalışan yapay zekâ operasyon merkezlerine sahip olacağını ifade etti. Karbon ayak izinin artık navlun tercihlerinde fiyat ve teslim süresi kadar önemli hale geldiğini belirten Mustafa Can, Türk denizcilik sektörünün kriz yönetiminde güçlü olduğunu ancak yeşil dönüşümde finansman, teknoloji ve ölçek sorunları yaşadığını söyledi. Mevcut gemilerde rota optimizasyonu, hız yönetimi, bakım, gövde temizliği ve dijital yakıt takibiyle önemli tasarruf sağlanabileceğini ifade eden Can, karbon ölçümü ve raporlamanın profesyonel şekilde yapılması gerektiğini belirtti. Devlet, bankalar, Türk Eximbank, tersaneler, üniversiteler ve denizcilik şirketlerinin ortak bir dönüşüm programında buluşması gerektiğini vurguladı. İTO üyelerine seçimlere katılım çağrısında bulunan Mustafa Can, sözlerini şöyle tamamladı: “Güçlü bir İTO’nun yolu güçlü katılımdan geçer. Denizcilikte ise başarı büyük gemilere sahip olmakla değil, büyük fırtınaları doğru yönetebilmekle ölçülür. Geleceği; en büyük olanlar değil, en doğru kararları alanlar inşa edecektir.”