Dijital Alışkanlıklar Siber Dayanıklılığı Artırıyor

Siber güvenlik alanında önemli bir oyuncu olan Kaspersky, yakın zamanda düzenlediği Siber Güvenlik Hafta Sonu etkinliğinde Orta Doğu, Türkiye ve Afrika (META) bölgesindeki çalışanların dijital alışkanlıklarını inceleyen bir araştırmanın sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. “İş Yerinde Siber Güvenlik: Çalışanların Siber Güvenlik Bilinci ve Davranışları” başlıklı bu çalışma, basit günlük BT pratiklerinin, kurumların siber dayanıklılığı üzerinde doğrudan ve genellikle göz ardı edilen bir etkiye sahip olduğunu gösteriyor. Özellikle gereksiz dosyalardan arındırılmış bilgisayarlar ve dijital yorgunluğun azaltılması gibi faktörlerin önemi vurgulanıyor.

Dijital Yorgunluk ve Hata Oranları

Araştırma bulgularına göre, iş yerlerinde dijital yorgunluk giderek büyüyen bir problem haline gelmiş durumda. Türkiye'deki katılımcıların yüzde 16'sı, siber güvenlik konularındaki bilgi eksikliği nedeniyle BT ile ilgili hatalar yaptığını belirtti. Bu oran, sürekli siber güvenlik eğitimlerinin ve farkındalık programlarının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. BT hatalarının diğer yaygın nedenleri arasında yüzde 25 ile acelecilik, yüzde 16 ile dikkatsizlik, yüzde 15 ile yorgunluk veya stres ve yüzde 5 ile aşırı bildirim alma yer alıyor. Sürekli gelen uyarılar, mesajlar ve ekrandaki görsel karmaşa, maliyetli BT hatalarına, sosyal mühendislik saldırılarının gözden kaçmasına ve hatta ciddi siber güvenlik ihlallerine yol açabilecek önemli bir sorun teşkil ediyor.

Türkiye'deki çalışanların dijital çalışma alanlarını nasıl kullandıklarına dair detaylar da araştırmada yer aldı. Katılımcıların yüzde 50,5'i masaüstünde 10 ila 20 arasında simge bulunduğunu ifade ederken, yüzde 25'i bu sayının çok daha fazla olduğunu, hatta masaüstlerinin yarısının veya tamamının simgelerle kaplı olduğunu belirtti. Ayrıca, katılımcıların yüzde 20'si herhangi bir zamanda tarayıcılarında 10'dan fazla sekmeyi açık tuttuğunu söyledi. Masaüstündeki aşırı simge ve açık sekmeler, yalnızca dikkatin dağılmasına ve ertelemeye yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda cihaz performansını da olumsuz etkileyebiliyor. Kullanılmayan uygulamalar ise fark edilmeden veri toplayabiliyor.

İlginç bir bulgu olarak, çalışanların büyük bir kısmı klavye ve telefon yüzeylerini düzenli olarak dezenfekte ediyor; katılımcıların yüzde 21'i bu alışkanlığı COVID-19 pandemisi sonrasında edindiğini belirtiyor. Ancak dijital temizlik alışkanlıkları aynı hızda gelişmemiş durumda. Katılımcıların yüzde 58'i gereksiz dosyaları ayda en az bir kez temizlerken, geri kalanlar dijital temizlik işlemlerini çok daha seyrek, bazıları üç ayda bir, hatta yılda bir kez yapıyor. Dijital gürültüyü yönetmek, çalışanların dikkatini koruması açısından büyük önem taşıyor. Özellikle kritik projelerin teslim süreçleri gibi yoğun odaklanma gerektiren dönemlerde yalnızca gerekli bildirimlerin açık tutulması tavsiye ediliyor. Düzenli molalar vermek de hem çalışanların genel sağlığı hem de siber güvenlik farkındalığını sürdürmeleri açısından büyük önem taşıyor. Araştırmaya göre, katılımcıların yüzde 79'u molalarını yemek veya içmek için değerlendirirken, yüzde 56'sı arkadaşları ve iş arkadaşlarıyla sohbet ediyor. Buna karşın, esneme hareketleri ve fiziksel egzersiz gibi stresi azaltarak odağın yeniden kazanılmasına yardımcı olabilecek aktiviteleri yalnızca yüzde 8'i tercih ediyor.

Siber Hijyen İçin Öneriler

Kaspersky META Bölgesi Kıdemli Güvenlik Danışmanı Brandon Muller, dijital yorgunluğun gerçek ve büyüyen bir stres faktörü olduğunu vurgulayarak şunları kaydetti: “Sürekli gelen bildirimler, karmaşık ekranlar ve bilgi bombardımanı, zamanla odağımızı zayıflatıyor ve çalışanları hatalara ve sosyal mühendislik saldırılarına karşı çok daha savunmasız hale getiriyor. Dijital ortamı sadeleştirmek yalnızca verimliliği artırmaya yönelik bir öneri değil, aynı zamanda bir siber güvenlik önlemidir.”

Kaspersky uzmanları, daha güçlü bir siber hijyen için günlük hayata dahil edilebilecek şu alışkanlıkları tavsiye ediyor:

• Masaüstünüzü düzenleyin: Gereksiz simge ve dosyaları kaldırın veya mantıklı klasörler altında organize edin.
• Tarayıcı sekmelerini azaltın: İhtiyaç duyduğunuz sayfaları yer imlerine ekleyin, diğer sekmeleri kapatın ve tarama geçmişinizi düzenli olarak temizleyin.
• Kullanılmayan uygulamaları kaldırın.
• Bildirimlerinizi yönetin: Özellikle kritik projelere odaklanarak çalıştığınız dönemlerde yalnızca gerekli uyarıları açık tutun.
• Düzenli molalar verin ve bu molaları hareket ederek değerlendirin: Ekrandan uzaklaşıp esnemek veya hareket etmek, dikkatin yeniden toparlanmasına yardımcı olur ve saldırganların sıklıkla yararlandığı yorgunluk kaynaklı hata riskini azaltır.

Kurumların çalışanların siber dayanıklılığını güçlendirmek için atması gereken adımlar ise şöyle sıralanıyor:

• Sürekli siber güvenlik eğitimleri düzenleyin: Kaspersky Automated Security Awareness Platform gibi araçlar, e-posta ve kimlik avından yapay zeka araçlarının güvenli kullanımına kadar çeşitli konularda eğitimler sunabilir.
• Temel siber güvenlik konularında açık kurum içi yönergeler oluşturun: Bu yönergeler parola politikalarından yazılım yükleme kurallarına ve yapay zeka teknolojilerinin kabul edilebilir kullanımına kadar çeşitli konuları kapsamalıdır.
• Kapsamlı siber güvenlik çözümlerinden yararlanın: Kaspersky Next ürün ailesi gibi çözümler, gerçek zamanlı korumanın yanı sıra EDR ve XDR kapsamında tehdit görünürlüğü, inceleme ve müdahale yetenekleri sunar.
• Güvenlik kültürünü kurum genelinde yaygınlaştırın: Çalışanları şüpheli faaliyetleri bildirmeye teşvik edin ve proaktif güvenlik davranışlarını ödüllendirerek iyi BT alışkanlıklarını pekiştirin.

Bu araştırma, Kaspersky'nin talebi üzerine Toluna araştırma kuruluşu tarafından 2025 yılında Türkiye, Güney Afrika, Kenya, Pakistan, Mısır, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde iş amaçlı bilgisayar kullanan çalışanlar ve işletme sahipleriyle toplam 2.800 çevrim içi görüşme yapılarak gerçekleştirilmiştir.