Ekran Süresi Arttıkça Çocuklar Güçsüzleşiyor!

Günümüz çocuklarının yaşamında dijital cihazların artan etkisi, geleneksel aktif oyunların yerini alarak gelişimsel zorluklara yol açıyor. Üsküdar Üniversitesi ÇEGOMER'den Ergoterapist Emrullah Harun Kaya, bu durumun çocukların fiziksel, motor, bilişsel ve sosyal yetenekleri üzerindeki potansiyel olumsuzluklarını ve ailelerin çocukları aktif oyunlara yönlendirme stratejilerini detaylandırdı. Kaya'ya göre, tablet, telefon ve bilgisayar gibi araçlar, çocukların günlük rutininin önemli bir parçası haline gelmiş durumda.

Kaya, "Aktif oyun ve açık hava etkinliklerine ayrılan zaman azaldı. Önceki nesillerin günlük yaşamında önemli bir yer tutan sokak oyunları, koşma, tırmanma, bisiklete binme ve arkadaşlarla hareketli oyunlar, günümüzde birçok çocuk için ekran temelli etkinliklerle yer değiştirdi" ifadelerini kullandı. Bu durumun sadece fiziksel kondisyonu değil; motor becerilerini, sosyal ilişkileri, problem çözme yeteneklerini, özgüvenlerini ve günlük yaşam aktivitelerine bağımsız katılımlarını da etkileyebileceğini belirtti. "Hareket çocuk gelişiminin temel taşlarından biridir. Çocuklar hareket ederek öğrenir, oynayarak gelişir. Hareket sırasında bedenlerini tanır, çevreleriyle ilişki kurar, karşılaştıkları sorunlara çözüm üretir ve yeni beceriler kazanırlar. Aktif oyunlar çocukların kas kuvvetini ve dayanıklılığını geliştirirken denge, koordinasyon, dikkat, planlama ve sosyal iletişim becerilerine de önemli katkılar sağlar" diye ekledi.

Hareketsiz Yaşamın Etkileri ve Ergoterapinin Rolü

Yeterli fiziksel aktiviteden yoksun kalan çocuklarda kas kuvveti, dayanıklılık, esneklik, denge ve koordinasyon gibi alanlarda güçlükler gözlemlenebileceğine işaret eden Kaya, hareketsizliğin çocukların yorulma sürelerini de kısalttığını vurguladı. "Günlük hareket miktarı azalan çocuklar koşarken, merdiven çıkarken, uzun süre ayakta kalırken veya yaşıtlarıyla oyun oynarken daha çabuk yorulabilir. Top yakalama, tek ayak üzerinde durma, sıçrama, seksek oynama ve bisiklete binme gibi becerilerde zorlanabilirler" şeklinde konuştu. Motor becerilerin sadece sporla sınırlı olmadığını, günlük yaşamda da kritik rol oynadığını belirten Kaya, çanta taşıma, sırada dengeli oturma, kalem kullanma, giyinme, ayakkabı bağlama gibi aktivitelerin motor becerilerle doğrudan ilişkili olduğunu ifade etti. Çocukların oyun sırasında sürekli karar verip problem çözme eylemlerinin bilişsel süreçleri harekete geçirdiğini de sözlerine ekledi.

Ergoterapinin, çocukların fiziksel, bilişsel, duyusal, sosyal ve duygusal ihtiyaçlarını bütüncül bir yaklaşımla ele aldığını hatırlatan Emrullah Harun Kaya, terapi hedeflerinin sadece kasları güçlendirmekten öte olduğunu belirtti. Kaya, "Çocuğun arkadaşlarıyla rahatça oyun oynayabilmesi, okul etkinliklerine katılabilmesi, günlük yaşam becerilerini mümkün olduğunca bağımsız yapabilmesi ve kendisini yeterli hissedebilmesi hedeflenir. Oyun ve hareket, çocuğun gelişimini destekleyen en önemli araçlar arasında yer alır" dedi. Çocuğun sürekli düşmesi, merdiven çıkmakta zorlanması, top oyunlarından kaçınması, çabuk yorulması, kalem kullanımında güçlük yaşaması veya günlük yaşam becerilerini yaşıtlarına göre daha zor gerçekleştirmesi gibi durumlarda gelişimsel değerlendirmenin önemine değindi ve erken desteğin çocuğun katılımını ve özgüvenini artırabileceğini vurguladı.

Ailelere Yönelik Aktif Oyun Önerileri

Ailelerin çocuklarını evde bulunan basit malzemelerle aktif oyunlara teşvik edebileceğini dile getiren Kaya, yastık, minder ve güvenli mobilyalar kullanarak mini engel parkurları hazırlanabileceğini söyledi. Bu tür oyunların denge, koordinasyon ve motor planlama becerilerini desteklediğini belirtti. Müzik eşliğinde dans etmenin de ritim, koordinasyon ve beden farkındalığını geliştirdiğini aktaran Kaya, ailelere her gün yaklaşık 30 ila 60 dakikalık aktif oyun zamanı planlamalarını önerdi. Bu zamanın sadece çocuğun hareket ettiği değil, ebeveynin de oyuna katıldığı bir süreç olması gerektiğini vurguladı. "Aileler çocuklarını yaşıtlarıyla kıyaslamak yerine kendi gelişimleri üzerinden değerlendirmeli. Her çocuk aynı hızda koşmak veya aynı yükseklikte zıplamak zorunda değildir. Çocuğun çabasını fark etmek ve küçük gelişimleri desteklemek önemlidir" diyerek sözlerini tamamladı.