Ebelik Mesleği Bilimsel Bir Kimliğe Bürünüyor

Ebelik, insanlık tarihi kadar köklü bir geçmişe sahip olmakla birlikte, günümüzde bilimsel verilerle desteklenen, profesyonel bir sağlık disiplinine evriliyor. Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Ebelik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ayça Demir Yıldırım, ebelik mesleğinin bu dönüşümünü ve yeni yönetmeliklerle kazandığı yetkileri değerlendirdi. Yıldırım, ebelerin artık sadece doğum yaptıran kişiler olmaktan çıkıp, gebelik öncesinden doğum sonrasına kadar anne ve yenidoğanın fiziksel ve psikolojik sağlığını takip eden, normal doğumu yöneten ve aile planlaması gibi alanlarda da hizmet veren uzman sağlık profesyonelleri haline geldiğini vurguladı.

Akademik Güçlenme ve Yeni Yönetmeliklerin Etkisi

Doç. Dr. Yıldırım, geçmişte usta-çırak ilişkisiyle öğrenilen ebeliğin, 1996 yılından itibaren Türkiye'de lisans düzeyine çıkarıldığını, ardından yüksek lisans ve doktora programlarıyla akademik olarak da pekiştirildiğini ifade etti. Sağlık Bakanlığı'nın 3 Aralık 2024 tarihinde yayımladığı yeni Ebelik Yönetmeliği'nin, ebelerin yetki ve sorumluluklarını daha net bir şekilde belirleyerek bağımsız çalışma haklarını güçlendirdiğini aktardı. Bu yönetmelik sayesinde, Normal Doğum Eylem Planı kapsamında her gebenin kendi özel ebesine sahip olması ve doğum sürecinde birebir destek alması sağlanıyor. Yönetmeliğin kapsamı sadece doğumla sınırlı kalmayıp, üreme sağlığı, cinsel sağlık, aile planlaması danışmanlığı ve toplum sağlığı liderliği gibi geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Ebelerin doğum ve sezaryen yönetiminde güncel klinik rehberlere göre hareket etmeleri teşvik edilerek, fizyolojik süreçlerdeki karar verici otoriteleri pekiştiriliyor.

Sezaryen Oranları ve Ruh Sağlığına Katkıları

Ebelik hizmetlerinin güçlü olduğu sağlık sistemlerinde anne ve bebek sağlığı göstergelerinin daha olumlu seyrettiğine dikkat çeken Doç. Dr. Ayça Demir Yıldırım, Türkiye'deki yüzde 61,2'lik yüksek sezaryen oranının, ebelik hizmetlerinin yetersiz kaldığı sistemlerde ortaya çıkan sorunların bir göstergesi olduğunu belirtti. Dünya Sağlık Örgütü verilerinin de ebelerin aktif rol aldığı sistemlerde hem sezaryen hem de anne-bebek ölümlerinin daha düşük olduğunu gösterdiğini ifade etti. Ebelerin özellikle düşük riskli gebeliklerde normal doğumu destekleyerek gereksiz cerrahi müdahalelerin önüne geçtiğini vurgulayan Yıldırım, Sağlık Bakanlığı'nın 'Ebelere Yönelik Doğum Eylem Yönetimi Klinik Rehberi'nin de ebelerin fizyolojik doğum yönetimindeki kilit rolünü teyit ettiğini söyledi. Ayrıca, doğum sonrası dönemin anneler için hem fiziksel hem de duygusal açıdan hassas olduğunu belirten Doç. Dr. Yıldırım, ebelerin düzenli takip ve destekle annelerin yalnız hissetmesini önlediğini, ruhsal değişimleri erken fark ederek doğum sonrası depresyon riski taşıyan anneleri belirleyip, gerekli durumlarda uzman desteğine yönlendirme yaparak annenin ruh sağlığının korunmasında önemli bir rol oynadıklarını dile getirdi.

Dijitalleşmeyle Erişilebilir Ebelik Hizmetleri

Sağlık alanındaki dijital dönüşümün ebelik hizmetlerini de dönüştürdüğünü ve daha erişilebilir hale getirdiğini ifade eden Doç. Dr. Ayça Demir Yıldırım, bakım hizmetlerinin artık sadece hastanelerle sınırlı kalmayıp dijital platformlar üzerinden de sürdürülebildiğini belirtti. T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından geliştirilen 'Annelik Yolculuğu' mobil uygulaması gibi araçların, e-Nabız entegrasyonu sayesinde annelerin aşı takvimini ve bebek gelişimini kolayca takip etmesine olanak tanıdığını kaydetti. Ayrıca 'Ebebul' gibi platformlar aracılığıyla ailelerin uzman ebelere görüntülü görüşmelerle ulaşabildiğini ve ihtiyaç duydukları desteği hızlıca alabildiğini sözlerine ekledi.